Åt dalen med fysne hugen min dreg, og denne gongen er det Storevatnet som dreg. Det hadde vore berre stilla i fleire dagar, og bakaren som vilde slå fylgje, måtte reisa tilbake til byen, utan å få koma til Storevatnet iår heller.
Men den 23. juli tok havvinden til å blåsa meir enn vanleg. Idag eller aldri, sa eg, utan å tenkja over at havvinden likar seg best på fjorden, der han kan leika seg storegut kringum nes og vikar, uppe i høgda er han jamnast liten.
Me vart 3 i fylgje: Hans, handelsstyraren som hadde ferie, åtteåringen Henry og eg sjølv. Det var solblank himmel og varmt, som det oftast var i sumar; Men idag var det mest so det reis. I Jensens lesebok las eg at sola og nordavinden kappast ein dag um kven som kunde få trøya av mannen. Nordavinden gløymde vel at han var kald og tapte. Men idag vilde sola rå åleine, eller kanskje det var havskodda som kom sigande, ho vilde stogga.
Ved Kaldebekken på Barstadætra stansa me for å svala oss; for vatnet i Kaldebekken fær ikkje sola tid til å varme.
Inn Barstaddalen hadde me sola rett imot, og det sveid både på hals og i andlet av sveiten som rann. Kvar ei lita elvesikle var turka og i slik ein varme hev eg aldri før gjengje Barstaddalen.
Det var som det store modet ikkje vilde strekka til, men då me endeleg kom oss upp på høgda og dalen flatna og fjella reis upp, var det som det svalna, for dei gamle nutane dei gjerer hugen glad.
Storevatnet kom snart tilsyne – det hadde minka mykje i turrveret, men likefullt leika auren seg langs strendene. Me laga oteren i stand, og snart siglde han burt over vatnet med dei lokkande men fårlege flugone. Det høyrdest små plask, og i oterlina kjendest små rykk av auren som vart hangande fast.
Det gjekk hardt på eit bel, men gå og springa med oterlina over stein og tuvor kring nes og vikar, vert ein snart trøytt av.
Me tok ei kvild, kveikte upp under kaffi-larsen og sette oss til å skoda på dei gamle fjell i syningom. Me var ikkje budde på å liggja her i telt um natta; men i dette fine veret var det nok fristande. Me reis difor teltet på ei slette, reiv lyng og mose og dekte til med, men å leggja seg i dette fine veret var nok ikkje råd.
Når Ivar Aasen syng at han kan gløyma heimsens mein millom bær og blom i hagen, vil eg tru at ein til fullnad kan gjera det ei still sumarnatt på fjellet, der den store stilla, blanda med surlande bekke-sikl og fossedur, og tindane umkring klæder seg i solrode.
Det leid langt fyrr kyrne vilde or dalen i kveld, endå lokkinga av sætergjetone nådde heilt inn i dalbotnen. Ei kvinne i raud kjole kom tilsyne på Langerabben der ein liten buskap hadde roa seg. Endå teltet vårt var synleg over heile dalen og endå røyken av eldstaden vår steig til vers som Abels offer, og endå me hauka både eg og Henry, vart ho standane ved varden utan å svara. – Der stod ho, kvarv burt og kom tilsyne att. Det var som ho ikkje vilde ansa på kyrne heller.
Var dette stølsgjente som ikkje svara, tenkte eg, eg vart mest arg. Kanskje det var dotteri til Bokken ved Klovevatnet? Elles måtte det vera ei som hadde trøtt sine barnesko for lenge sidan, då ho ikkje svara når det vart hauka til henne og det til og med i ein fjelldal.
Men du store min! No hadde kaffien koka yver, no hadde Salvador superior reist ned millom steinane. Og eg hadde lite med.
Eg hadde so lenge gjengje og nynna på denne visa: «Når du vil på fjeldsti og skal nisten snøre, læg så ikke mere i end du let kan føre», at det vart for lite både med mat og kaffi.
På vatnet stilna det meir og meir av, berre eit plask no og då til det stilna heilt av, for summarnatti seig inn over Barstaddalen, også solroden i tindane tapte seg. Me kraup inn i teltet, snørde inngangen att og lagde oss i den turre lyngen.
Det var stilt eit heilt bel, og varmt var det og; men so tok Henry til å reisa på seg, og eg som trudde han sov! «Eg fær ikkje til å sova meir enn på det eine auga», klaga han. Eg sa han måtte prøva og leggja seg til, men han tok snart til å snakka um lemen, um bjørnen og um røysekatten som kanskje kunde bita. Og ikkje var handelsstyraren stort betre, han høyrde eit lemen utanfor teltet, og sjølvsagt skulde det drepast.
Der utvikle seg ein stor lemen-krig ved Storevatnet natti millom 23. og 24. juli, og dei lemen som ikkje kom seg undan i lyngtuvone, fann alle sin daude.
Det tok til å verta kjøleg no då eg var åleine i teltet, eg stod difor upp og koka ein god morgon- eller natt-kaffi. – Det var endå for myrkt å fiska, berre so vidt morgonroden synte seg inn over Vollefjellet, og ved den kunde eg sovidt sjå at fisken heldt på å vakna. Det var som heile vassflata levde av leikande fisk innunder.
Ventetida er lang og solroden steig seint idag, tykte eg; men med di me heldt krokane mot ljosranda, fekk me endeleg oterlina ut. Men han var lur auren og idag, berre små rykk og so var han burte; men ein og annan vart no hangande fast likevel, so talet 25, som me hadde sett upp, nærma seg. Klokka 4 drog me siste aurane iland, og talet var fullt. Men då var sola koma seg upp for fjellranda i aust og skein no langt nedover fjellsidone. Me koka no den siste rest av Salvador-kaffien og delte matrestane millom oss; men der var mange tankar som strøymde inn på meg medan me tok ned teltet.
Eg såg innover vatnet mange vendor, upp mot fjellryggen og Trongeggja, det var som lida «blidelig vilde holde mig tilbake, for skogen og fjellvandet havde i mit sind», endå ein gong «suset sin vemods-tanke ind, og siden jeg glemmer den vel aldrig.»*
Då me kom so langt at me såg ned i bygda låg skodda som ein mur ned i dalbotnen, ho hadde lurt seg inn medan sola kvilde. Men etter kvart som sola steig måtte skodda vike og fyrr eg nådde heim, låg den vene heimbygda mi og laug seg i morgonsoli.
OrUngdomsvon, nr 49/1930.
*Viser til Jørgen Moe sitt dikt «Det lysned i Skoven» frå 1850.