Eit bilete frå fiskarlivet
Dei var røynde sjøkarar alle. Dei hadde dreve fiske frå dei var konfirmerte, og kjende dette livet like godt som dei kjende si eiga bukselomme. Likevel var det med ei viss spaning dei rusta seg ut dette året. Pengevekslinga var ferdig, krigen var slutt, så det var mindre å ottast på sjøen. Vonene for fisket var dei beste.
Men draumen om storfiske minka etter som tida gjekk. Det var nett som silda òg tok seg fri etter fem lange krigsår. Karane visste ikkje kva dei skulle tru, men dei sleppte ikkje vona heilt. Ei veke var det fullmåne, ein anna kvartalsskifte, og så nymåne. Dei rekna og rekna: Næste veke kjem ho, sa dei. Og når ho ikkje kom, så vona dei på ei ny veke att, for det hende alltid noko med denne månen.
Kvar måndag reiste dei til byen og la seg til å venta, kvar laurdag for dei heim att. Det vart til ei fast rute for karane på «Blåfjell». Men dei lika ikkje dette livet, det var for einsformig. Dei heldt på og rotna opp av lediggong. Ein ny radiomottakar var oppsett i kahytta, og den knurra og let til alle tider. Når fiskemeldinga skulle koma, sat den vesle kahytta full av vonfulle karar, og når det var over kunne ein lesa svarte vonløysa i åtte par augo. Det tok på tolmodet dette. «Det vert ikkje sild i år», sa han Petter. «Ho kjem vel», sa han Ole. «Berre me har tid å venta».
Lufta var full av tjukk tobakksrøyk i lugaren på «Blåfjell». Det var fullt hus, utselt til siste plass, som det står i avisene. Kinostykke og det som fanst av revyar og kabarear, hadde alle sett eller høyrt for lenge sidan. Og no sat heile mannskapet, og mange til, i «alvorleg» samtale. Alt mellom himmel og jord vart dryft av desse ventande fiskarane. Frå den minste bygdesoge til fiskeprisar og atombombe var under debatt. Handelsmannen vart nådelaus banna etter tur og orden. – Han Ole kremta litt, og alle visste at no kom der noko! «Kan du Petter seia meg kvar silda held til år», sa han med ein lur blenk i augnekroken. «Silda, jau det skal du få vita. Ho går nede i Oslofjorden og venter på å få sjå dei karane som sette prisen. Du Ole får senda eit telegram nedover og be dei stilla seg opp på Honnørbrygga. Får silda sjå andleta på desse karane så kjem ho med ein gong. Det kan du vera viss på». Han streka under med ein dask i bordplata så fløyteboksane hoppa.
*
Endeleg ein dag var det liv ombord. Radioen hadde meldt at silda var komen. Det vart onnor stemning mellom karane, dei store problema var med eitt gløymde. Det vart liv og rørsle. Motorar tikka og slo, og båt etter båt stemnde ut or hamna. Sildefiska skulle taka til.
«Blåfjell» var på veg til feltet. Motoren dunka og slo. Karane sette sjøbein og arbeidde med granblåsene. Lenka låg greidd på hekket, alt vart klart til fisket. Havet var ikkje så roleg som ein skulle venta. Tungalda rulla og skok på «Blåfjell», der han låg. Frå baugen og utover flaut ei lang rad av svarte garnblåser, lenka. Nede i sjøen ein stad hang garna og samla opp silda. Vonene var gode, for måsen låg god og mett og rodde i havet.
Kvelden seig på. Fyrljosa inne på land tok til å visa seg, medan fjella og øyane seig bort i grå skumring. Båt etter båt kom ut og la seg til for natta. Sildefeltet var som ein drivande opplyst by i nattemørkret. Drivljosa blinka på båretoppane og kom [vekk] i båredalane. «Blåfjell» sulla og rugga på bårene, og svevde seks mann inn i roleg nattesvevn. To av karane streva med seifiske, men dei fekk ikkje fisken til å bita. Berre av og til small ein levande fisk i dekket.
Det vart purra til draging. Karane kraup fram or køyene trøytte og lurvete. Alle kjende ein liten sår sting under bringa, mathugen var liten. Det er rart fyrste drivnatta, fåe er heilt fri for sjøsyka då. Vinsjen ramla og let, og meter for meter av kabelen kom på plass i kveilen. Så kom fyrste stjerten, og karane tok til å hiva garn inn over rullen. Og sild var der, blank levande sil i massevis. «Her er nok silda, karar!» Han Håkon var berre ein stor smil der han stod i gul oljehyre og rista på garnbukter.
Det vart draging for alvor. Garn etter garn gjekk inn over rullen, vart rista tomt og lagt i haug på dekket. Rommet fyltest litt etter kvart, etter som lenka vart drega ombord. Karane hadde no fått arbeid dei lika. Det var von om skillingar både til eit og hitt, og humøret var på topp hjå alle. Då lenka var ombord att, flaut «Blåfjell» tungt på vatnet, båten hadde last. Karane kjende seg stiv i lemene av tungt arbeid, men det skulle så vera. Dei var van med at dei fekk ikkje noko utan slit. «Når eg kjem til lands kjøper eg sjokoladerasjonen min», sa han Sevrin, han stod og vrengde eit par driv-våte votter.
Silda kom med nymåne, det visste alle no. Og ville berre fisket halda fram, skulle det nok verta pengar å tena dette året òg. «Silda kom seint, men betre seint enn aldri», sa han Ole. Han såg fyre seg ein flokk klælause ungar i fiskarheimen ute ved havet ein stad.
Låke i Sunnmørsposten, 19. februar 1946.